آیا خیام پوچ گرا بود؟

آیا خیام پوچ گرا بود؟

یکی از دلایل اقبال عظیم مردم غرب و اروپا و آمریکا به شعر خیام، پوچگرایی مضامین آن و عدم اعتقاد به آخرت بوده است.

اول از همه باید گفت اشعار خیام به طور بسیار وسیع دستکاری شده و تحریف شده و افزوده تاریخی است و کسی اشعار خود را به نام خیام در لابلای اشعار او مخلوط نموده است.

این را همه کارشناسان فنی شعر و ادبیات پذیرفتند.

بسیاری از اشعار معروف شده خیام که درباره پوچ گرایی است و مورد اقبال نهیلیست ها یعنی پوچ گرایان است جزو اشعار تحریفی است.

خیام شیعه باطنی اسماعیلی فاطمی بوده و مانند ناصر خسرو بوده و آنها به معاد روحانی اعتقاد داشتند نه جسمانی

در هر صورت  به آخرت اعتقاد داشتند.

نسخه‌های اروپایی

ظاهراً آرتور کریستنسن ایران‌شناس دانمارکی اولین کسی بود که به فکر تعیین رباعیات اصیل و حذف رباعیات جعلی از مجموعه اشعار منسوب به خیام افتاده‌است. او روش‌های متفاوتی برای تشخیص ترانه‌های حقیقی در نظر گرفت که یکی از این روش‌ها تقکیک اشعاری بود که دارای نام خیام بودند. اما خود او نیز پس از مدتی به این روش شک کرد، چراکه از مضمون بعضی از آن‌ها بر می‌آمد که شاعر دیگری آن را درباره خیام گفته باشد. علاوه بر آن تعداد این گونه رباعیات از ده یا دوازده رباعی تجاوز نمی‌کرد.[۲]

پس از کریستنسن، نیکلای ژوکوفسکی دانشمند روسی نیز نسخه‌ای از رباعیات خیام را با عنوان «عمر خیام و رباعیات سرگردان» تهیه کرد که در آن برای تشخیص رباعیات حقیقی خیام از روش دیگری استفاده شده‌است. او ۸۲ ترانه‌ای را که غیر از خیام به شاعران دیگری هم نسبت داده‌اند حذف کرد. این طریقهٔ ژوکوفسکی بین اندیشمندان طرفدارانی پیدا کرد و برخی از محققان روش وی را مناسب دانستند. پس از او کریستنسن و ادوارد دنیسن راس شرق‌شناس بریتانیایی نیز این فرضیه را دنبال کردند و اشعار حذف شده را به ۱۰۱ رباعی رساندند.

اما دکتر فردریش روزن دانشمند آلمانی روش ژوکوفسکی و پیروانش را مناسب ندانست و بر رد این نظریه چنین استدلال کرد:[۳]
«    ما نمی‌توانیم فقط به پیدا شدن یک رباعی در دیوانی بدون ملاحضه معنی آن، رباعی را به صاحب آن دیوان نسبت دهیم، زیرا علاوه بر این‌که اشعار گویندگان دیگر داخل گفته‌های خیام شده، ممکن است از رباعیات خیام هم به دیوان سایر شعرا راه یافته باشد.     »

خود روزن تشخیص رباعیات اصلی خیام را از روی مفاهیم فلسفی ممکن می‌دانست و در نسخهٔ رباعیات خیام خودش، پس از معرفی ۲۳ رباعی و ۵ قطعه شعر عربی چنین اظهار نظر می‌کند:[۳]
«    رباعیات و اشعاری که از عالم تفکرات اشعار فوق‌الذکر دور هستند ابداً به خیام مربوط نیستند و باید آن‌ها را جزء اضافات محسوب داشت و اشعاری که به‌عکس دارای این افکار هستند ممکن است از آثار او باشند.

Share

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *



بازگشت به بالا


Greenmatech
Iran
output_nrpmHy
Iran
notruf

 

فیسبوکگوگلاینستاگراملینکدینjobتوییتر