علت برداشتن طحال

پورپورا یا کبودی منتشر

طحال در حقيقت بزرگترين اندام لنفوپيد در دستگاه گردش خون انسان ميباشد و توسط كپسولي از بافت همبند متراكم احاطه شده تخريب اريتروسيتها و دخالت در سيستم دفاعي بدن شناخته شده ترين اعمال طحال است كه البته وظايف در سنين ختلف كمي متفاوت است داراي دو بخش عمده پولپ سفيد و پولپ قرمز (تفاوت در ساختمان و عملكرد سيستم لنفاوي و اريتروسيتي)ميباشد. براي درمان يا بهتر است گفت رفع برخي مشكلات در بيماريهايي خاص آنرا برميدارن در سنين بلوغ وبعد از آن نداشتن طحال خطر ناك نيست ولي بهر حال برادشتن آن نيز مشكلاتي ايجاد ميكند كه عموماٌخطري براي شما ندارد .اگر طحال شما برداشته شده مسلم بدانيد و جودش براي شما بيش از عدم وجود مضر بوده است.

بودن يا نبودن طحال چه فرقي مي‌کند؟

با وجود كاركردهايي كه به طحال نسبت داده شد، فعاليت‌هاي اين عضو در بالغان، توسط اعضاي ديگر، نظير كبد و مغز استخوان هم قابل انجام است بنابراين، برداشتن طحال در بالغان، معمولا عارضه عمده‌اي ايجاد نمي‌كند. در كودكان، با توجه به نقش طحال در پيدايش پاسخ‌هاي ايمني، برداشتن طحال بايد با دقت و وسواس بيشتري صورت گيرد زيرا حذف اين عضو در سنين پايين، با كاستن از توانايي ساخت آنتي‌بادي در بدن، موجب استعداد ابتلا به برخي عفونت‌هاي خاص مي‌شوند.

پورپورا یا کبودی منتشر و بدون علت نقاط مختلف بدن بدلیل کاهش پلاکتها ( ITP )
* برخی بیماریهای ارثی که باعث تغییر شکل گلبول های سرخ می شوند مانند اسفیروسیتوز ، تالاسمی ، آنمی داسی شکل ، که در این بیماریها طحال ، بزرگتر و فعال می شود و موجب تخریب گلبول های سرخ می گردد.
* بیماری کم خونی همولیتیک که در آن گلبول های سرخ توسط طحال برداشت و تخریب می شود .
* در برخی بیماریها مانند لنفوم هوچکینی ، جهت تشخیص بیماری لازم است طحال برداشته شود .
* در بعضی بیماریهای بد خیم خونی مانند لنفوم یا لوسمی طحال كمي بزرگ و پركار مي شود .
* در مواردی که طحال خیلی بزرگ می شود و برداشت پلاکتها ، گلبول های سفید و گلبول های سرخ منجر به پان سایتوپنی ( یعنی کاهش تمام رده های سلول های خونی ) مي گردد .
* در انفارکتوس طحالی ، آنوریسم شریان طحالی ونیز در تومورهای طحالی

دو نکته مهم در انتخاب تکنیک عمل طحال برداری باروش لاپاراسکوپی اهميت دارد ، یکی تجربه و مهارت جراح و دیگری سایز طحال . علیرغم مجرب بودن جراح و انتخاب درست و مناسب بیمار ، گاهی جراح مجبور به باز کردن شکم یا کانورژن ( Conversion) می شود ، این موارد شامل بیماران چاق ، سابقه چسبندگی شدید ناشی از اعمال جراحی قبلی ، عدم دید کافی در حین لاپاراسكپي و از همه مهمتر خونریزی حین عمل است . در این موارد جراح میبایست بدون فوت وقت و یا از همان ابتدا تصمیم به باز کردن بیمار بگیرد و از انجام یا ادامه عمل بروش لاپاراسکوپی خودداری نماید . عمل جراحی با آزاد کردن طحال از رباطها و ليگامانهاي نگهدارنده آن که 4 دسته هستند شروع و با بستن یا دوختن شریان و ورید اصلی طحال با نخ بخیه یا آندواستاپلر ادامه و با خارج کردن طحال از شکم پایان می پذیرد .

خارج کردن طحال از حفره شکمی به دو شکل امکان پذیر است :

1. پس از آنکه طحال را در داخل کیسه پلاستیکی مخصوص بنام اندوکچ یا اندوبگ قرار می دهیم ، از طریق شکاف پورت نافی ، کیسه را بیرون آورده و طحال را بصورت تکه تکه از طریق همین سوراخ خارج می کنیم .
2. در مواردیکه طحال خیلی بزرگ باشد با یک شکاف عرضی در زیر شکم مانند شکاف سزارین ، طحال را که در همان کیسه پلاستیکی قرار گرفته ، خارج و deliver می كنیم .

در حین عمل جراحی برای جلوگیری از اتساع معده كه منجر به خونریزی از انتهای عروق بسته شده در مجاورت معده مي شود ، سند معده از راه بینی گذاشته و تا 24 الی 48 ساعت پس از عمل ترشحات داخل معده تخلیه و آسپیره می شود. سرم درمانی در این مدت تا خروج سند معده ضروری است و بیمار پس از شروع و تحمل مایعات می تواند بیمارستان را ترک نماید .

عوارضی که در عمل اسپلنکتومی ممکنست دیده شود شامل موارد زير است :

1. عفونت محل ورود تروکار ها
2. عفونت موضع قبلی طحال و آبسه ناحیه زیر دیافراگم چپ
3. آتلکتازی یا انسداد مجاری برونشیال تنفسی در قاعده ریه ها خصوصاً ریه چپ که گاهی منجر به پنومونی می شود
4. خونریزی از محل آزاد سازی و دستکاری شده حین عمل .
5. التهاب لوزالمعده یا پانکراتیت
6. فتق در محل سوراخی که طحال از آن طریق خارج می شود ( اگر بخوبی ترمیم و دوخته نشود )
7. عفونت ناگهانی و پیش رونده پس از طحال برداری که بنام OPSI یا Overwhelming Post Splenectomy Infection نامیده می شود و بهمین جهت است که ایمیونیزاسیون و واکسیناسیون با واکسن پنوموواکس از چند روز قبل از عمل ضروری است .

منبع: ایران سلامت(دکتر منصوری)

بدون طحال می توان زندگی کرد؟
طحال یك عضو داخل شكمی است كه در سمت چپ قسمت فوقانی شكم، در كنار معده و بالای كلیه چپ قرار گرفته است. طحال كاملا توسط دنده تحتانی قفسه‌سینه محافظت می‌شود و در حالت طبیعی، نمی‌توان آن را از طریق جدار شكم لمس كرد.

وزن طحال، در بزرگسالان 75 تا 150 گرم است و در هر دقیقه، حدودا 300 میلی‌لیترخون از آن عبور می‌كند. بنابراین یك بافت كاملا پرخون محسوب می‌شود.

طحال در دوران‌های مختلف زندگی وظایف كاملا متفاوتی را بر عهده می‌گیرد: در دوران جنینی و در ماه‌های پنجم تا هشتم بارداری، به عنوان یك مركز خون‌ساز عمل می‌كند و گلبول‌های سفید و قرمز خون را می‌سازد. پس از تولد، مغز استخوان به عنوان مرکز خونسازی عمل می کند و این فعالیت طحال خاموش می‌شود. در عین حال، قابلیت تبدیل به بافت‌های خون‌ساز همواره در طحال باقی می‌ماند و در برخی بیماری‌ها كه مغز استخوان دیگر نمی تواند سلول‌های خونی را بسازد، سلول‌های طحال مجددا شروع به فعالیت خون‌سازی می‌كنند.

ولی این فعالیت، معمولا فاقد ارزش بالینی است و تنها موجب بزرگ شدن بیش از حد طحال و بروز عوارض ناشی از آن می‌شود.

وظایف طحال چیست؟

پس از تولد و در سنین كودكی، طحال، منبع عمده و محل استقرار سلول‌های لنفوسیت B (یک نوع گلبول سفید) محسوب می‌شود و نقش مهمی را در پاسخ‌های ایمنی بدن ایفا می‌كند. لنفوسیت‌های B كه در طحال استقرار یافته‌اند، در پاسخ به میكروب‌ها و عوامل خارجی، شروع به ترشح پادتن یا آنتی بادی می‌كنند. سلول‌های ماكروفاژی كه در طحال استقرار یافته‌اند، خون را از سلول‌های غیر طبیعی پاک می کنند.

افرادی كه به هر علت، طحال ‌شان برداشته شده است، باید واكسن ضد برخی میكروب ‌های خاص را دریافت كنند.
گلبول‌های قرمزی که دارای اشكال غیر طبیعی هستند، یا آنهایی كه بیش از اندازه پیر شده‌اند و همچنین پلاكت‌های غیر طبیعی، توسط طحال از گردش خون برداشته می‌شوند. هر روز، 20 میلی‌لیتر گلبول‌ قرمز فرسوده توسط طحال جمع‌آوری و از گردش خون خارج می‌شوند.

به طور طبیعی، یك ‌سوم از كل پلاكت‌های بدن، در طحال ذخیره شده‌اند که در موارد لزوم، می‌توانند به گردش خون وارد شوند.

بودن یا نبودن طحال چه فرقی می‌کند؟

با وجود اعمالی كه طحال انجام می دهد باید گفت که فعالیت‌های این عضو در افراد بالغ، توسط اعضای دیگر، نظیر كبد و مغز استخوان هم قابل انجام است، بنابراین برداشتن طحال در بزرگسالان، معمولا عارضه عمده‌ای ایجاد نمی‌كند.

در كودكان، با توجه به نقش طحال در ایجاد پاسخ‌های ایمنی، برداشتن طحال باید با دقت بیشتری صورت گیرد، زیرا حذف این عضو در سنین کودکی، با کاهش توانایی ساخت آنتی‌بادی در بدن، موجب استعداد ابتلا به برخی عفونت‌های خاص می‌شود.
طحال چگونه آسیب می بیند؟

طحال، كاملا در مجاورت دنده‌های نهم تا دوازدهم قرار گرفته است. آسیب طحال و پارگی آن، یك مشكل شایع در تصادفات و ضرباتی است كه به سمت چپ شكم و قفسه‌سینه وارد می‌شود.

مهم‌ترین خطری كه در این موارد بیمار را تهدید می‌كند، خون‌ریزی شدید از بافت پرخون طحال به داخل شكم است، بدون اینكه خون‌ریزی در سطح بدن دیده شود.

تشخیص خون‌ریزی داخلی، در این موارد از اهمیت فوق‌العاده زیادی برخوردار است، زیرا در بسیاری از موارد، برای كنترل آن نیاز به اعمال جراحی وجود دارد. در صورت پارگی طحال، گاهی نیاز به برداشتن كامل این عضو پیش می‌آید.

در برخی بیماری‌ها، برداشتن طحال یا اسپلنكتومی، یكی از پایه‌های درمانی محسوب می‌شود. این بیماری‌ها یا مستقیما در نتیجه عملكرد غیر طبیعی طحال به وجود می آیند و یا كاركردهای طحال موجب تشدید یا استمرار آنها می‌شود.

مواقعی که طحال برداشته می‌شود

گاهی طحال، عملكرد پاكسازی خون را بیش از حد لازم انجام می‌دهد و نه تنها سلول‌های معیوب و فرسوده را از گردش خون خارج می‌كند، بلكه بسیاری از سلول‌های سالم را نیز از بین می‌برد. این حالت كه “هیپراسپلنیسم” نامیده می‌شود، با برداشتن طحال، بهبود می یابد.

در بیماری‌های همولیتیك، كه نوعی كم‌خونی ناشی از متلاشی شدن زودهنگام گلبول‌های قرمز خون است، گاهی برداشتن طحال، به كاهش كم‌خونی كمك می‌كند.

برداشتن طحال در موارد پیشرفته تالاسمی، كم‌خونی داسی‌شكل و كم‌خونی‌های همولتیك خودایمنی، به بهبود بیماری كمك می‌كند.

افرادی كه به هر علت، طحال‌شان برداشته شده است، باید واكسن ضد برخی میكروب‌های خاص را دریافت كنند، زیرا حتی در بزرگسالان نیز كاركردهای طحال نباید كاملا بی‌اهمیت تلقی شود و نقش طحال در دستگاه ایمنی بدن را باید همیشه در نظر داشت.

آنتی‌بادی‌هایی كه در طحال ترشح می‌شوند، به خصوص علیه باكتری‌هایی كه دارای كپسول هستند، موثرند و بیمارانی كه طحال شان برداشته شده است، مستعد ابتلا به عفونت باكتری‌هایی نظیر پنوموكوك و هموفیلی هستند.

واكسیناسیون مناسب و رعایت اصول پیشگیری، احتمال وقوع این عفونت را به میزان قابل‌توجهی كاهش می‌دهد.

بیماری‌های طحال

– اسپلنومگالی: بزرگ شدن بیش از حد طحال

– هایپراسپلنیسم: فعالیت بیش از حد طحال

– آسپلنیسم: نبودن طحال یا فقدان کارکرد آن

دکتر هومن خلیقی

Share

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *



بازگشت به بالا


Greenmatech
Iran
output_nrpmHy
Iran
notruf

 

فیسبوکگوگلاینستاگراملینکدینjobتوییتر